Ebegümecigiller familyasından; yaprakları asma yaprağına benzeyen,
meyvesi beş bölmeli, tohumları yuvarlak ve yeşilimtrak gri renkte,
sebze olarak yenen bir bitkidir. Amasya, Balıkesir bamyası gibi
çeşitleri vardır.
Faydası : Kabızlığı giderir. Mide ve bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar.
Çiçeksiz bitkilerin; suların yüzünde veya diplerinde bulunan bir şubesidir.
Faydası : Sürüldüğü yerleri zayıflatır. Haşlanması bağırsak kurtlarını döker. Saçlar yıkanırsa kuvvetlendirir.
Bir çeşit çalıdır. Fransa'da ve ülkemizin Akdeniz bölgesinde yetişir.
Yemişi nohuttan büyüktür. Turşusu yapılır. Kökünün kabukları kullanılır.
Faydası : İdrar söktürür, vücuda rahatlık verir. İştah açar. Skorbüt tedavisinde kullanılır.
Baklagiller familyasından; bütün sıcak bölgelerde yetişen, sarı çiçekli
otsu veya ağaçsı bir bitkidir. 400'den fazla türü vardır. Çiçekleri,
yapraklarının dibinden çıkar. Uzun salkım şeklindedirler. Meyvesi,
baklaya benzer. Basık silindirimsi, odunsu ve sert kabukludur.
Faydası
: Kuvvetli müshildir. Kolit ve spastik kabızlıkta kullanılmaz. Bulantı
ve kusma yapabilir. Sütlü kahveyle içilmesi daha kolaydır.
Bileşikgiller familyasından; 2 metre kadar boyunda, çok yıllık bir
bitkidir. Yapraklarının ucu sivri diken biçimindedir. Ev ilaçlarında;
kökü ve yaprakları kullanılır.
Faydası : Mideyi kuvvetlendirir.
Sinirleri güçlendirir. Bağırsak solucanlarını düşürür. Diş ağrılarını
giderir. Dişeti iltihaplarını giderir. Hazımsızlığı giderir.
Zencefilgiller familyasından anayurdu Hindistan ve Malezya olan etli
rizomlu bitkidir. Baharat olarak kullanılır. Tıbbi zencefilin tropik
ülkelerde kültürü yapılır.
Faydası : İştah açar. Mide ve
bağırsaklardaki gazı söktürür. Kusmayı önler. İshali keser. Bağırsak
bozukluklarını giderir. Soğuk algınlığında çabuk iyileşmeyi sağlar.
Bedeni ve zihni gücü artırır. Cinsel istekleri kamçılar.
Baklagillerden tırmanıcı bir bitki ve onun tohumudur.
Faydası : Kabızlığı giderir. Kan yapar. Kan kanserine karşı korur.
Ballıbabagiller familyasından bir çeşit bitkidir. Benekli ballıbaba ve arıların çok sevdiği ak ballıbaba gibi türleri vardır.
Faydası: Kabakulak, mayasıl ve kanlı basurda faydalıdır.
Orijinal İsmi: Malva sylvestris
Diğer İsimleri: Ebe gümeci, Ebegömeci, Kazankarası
Bilgi:
Ebegümecigiller familyasında yer alan aynı cinsten 1500 kadar tür
bitkinin genel adı ebegümecidir. Dünyanın hemen hemen her yerinde
yaygın olan ebegümeci türleri, tüm iklim şartlarına ve her toprağa uyum
göstermiş, iki ya da çokyıllık otsu bitkilerdir. Ülkemizde 8 ebegümeci
türü yetişmektedir. Bunlardan en önemlisi, Büyük ebegümeci (M.
sylvestris) türüdür. 20-30 cm. arasında boylanabilen bu türün
yaprakları yuvarlağımsı biçimli, kenarları dişli, uzun saplı, tüylü,
almaşık dizili, 3-7 parçalı ve palmiye gibi damarlıdır. Yaz boyu ve
sonbahar başlarında açan pembe renkli, eflatuni çizgili çiçekleri,
yaprakların koltuklarından çıkar. Meyveleri 10 parçaya bölünen,
olgunlaştığında açılmayan kuru tohumlar halindedir. Bitkinin çoğalma
biçimi döktüğü tohumlarıyladır.
Ebegümecinin yaprakları büyük
oranda yapışkan bitki sıvısı; ayrıca glikoz, pektin, yağ esansları ile
az miktarda tanen içerir. Yaprak ve sapları hafif kokulu ve yavan
lezzetlidir. Bazı yerlerde sebze olarak yenilir.
Tibbi Etkileri
ve Kullanımı Tıbbi faydaları hatmi ya da gülhatmininkine çok benzeyen
ebegümecinin, bu etkileri ve onlardan yararlanma yöntemleri şöylece
sıralanabilir:
• Gastrit ve mide ülserlerinde iyileştiricidir.
• Üst solunum yolları nezlesi ile bronşitte göğsü yumuşatıcı; balgam söktürücü ve öksürüğü kesici etkisi vardır.
Bu
gibi durumlarda kullanılmak üzere, yaz boyunca ve sonbahar başlarında,
bitki çiçekli olduğu sürece, yaprak ve çiçekleri toplanıp gölge ve
havadar yerde kurutulur. 2 tatlı kaşığı kurumuş yaprak ve çiçek
karışımı üzerine 1 bardak kaynar su dökülerek 10-15 dakika
demlendirilip infüzyon hazırlanır. Bu infüzyondan günde üç kez birer
bardak içilir.
• Ebegümeci ayrıca ciltteki çıban, yara ve küçük yanıklarda iyileştirici etki yapar.
Bunun
için, bitkinin taze yaprak ve çiçekleri ezilerek hazırlanan yara
lapası, bir tülbentin içine konularak, şikâyet edilen yere kompre
şeklinde uygulanır.
